Sołdany pod szczególną ochroną. Na Mazurach powstanie nowy rezerwat przyrody
/ 09:53
To niewielkie miasto, położone na zachodnim skraju Mazur, słynie ze wspaniałych zabytków, niesamowitego skansenu kultury ludowej, smacznych jagodzianek. Zaś ciekawostką jest fakt, że dzieci uczą się w dawnym zamku krzyżackim. Olsztynek – warto to miasteczko uwzględnić podczas kolejnych, urlopowych wypadów na Mazury.
Historia Olsztynka (dawniej Hohenstein) zaczyna się formalnie w 1359 roku, kiedy to miasto otrzymało przywilej lokacyjny. Przez stulecia znajdowało się w granicach Prus, co ukształtowało jego architekturę oraz specyficzny, pograniczny charakter. Centralnym punktem miasta do dziś pozostaje dawny zamek krzyżacki. Choć jego funkcja zmieniła się diametralnie – obecnie mieści się w nim szkoła – surowa bryła budynku wciąż przypomina o militarnym rodowodzie miejscowości.
Niedaleko zamku wznosi się XIV-wieczny gotycki kościół. Ta majestatyczna budowla, choć przestała pełnić funkcje sakralne, wciąż tętni życiem jako galeria sztuki, łącząc surowość dawnych wieków ze współczesną wrażliwością.
Wielkie umysły z małego miasta na Mazurach
Olsztynek może poszczycić się postaciami, których praca zmieniła świat i region. To tutaj urodził się Emil Adolf von Behring, wybitny lekarz i bakteriolog, który w 1901 roku został laureatem pierwszej w historii Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Jego odkrycia w walce z błonicą i tężcem uratowały miliony istnień.
Z miastem związany był również Max Pollux Toeppen, ceniony historyk Mazur i działacz społeczny, który z pasją dokumentował dzieje tych ziem. Nie sposób zapomnieć o Krzysztofie Celestynie Mrongowiuszu – ewangelickim duchownym i niezłomnym orędowniku polskości na Mazurach. Jego dawny dom służy dziś jako muzeum, przypominając o skomplikowanej, wielokulturowej tkance regionu.
Echo wielkiej wojny. Tannenberg i Mauzoleum
Rok 1914 na zawsze odmienił krajobraz okolic Olsztynka. To właśnie w tym regionie rozegrała się bitwa pod Tannenbergiem, w której wojska niemieckie pod wodzą generała Paula von Hindenburga rozbiły armię rosyjską. Zwycięstwo to stało się elementem niemieckiego mitu narodowego.
Na polach bitwy wzniesiono monumentalne Mauzoleum Hindenburga, w którym w 1934 roku spoczął sam prezydent Rzeszy. Choć po II wojnie światowej budowla została zburzona, a jej kamienie posłużyły m.in. do budowy warszawskiego Domu Partii, historia tego miejsca wciąż budzi emocje. Archiwalne zdjęcia prezentowane w olsztyneckim ratuszu pozwalają wyobrazić sobie ogrom tej dawnej nekropolii.
Tragiczne piętno Stalagu 1B
Druga wojna światowa zapisała w historii miasta krwawy rozdział. W pobliskiej Królikowie funkcjonował Stalag 1B Hohenstein – jeden z największych niemieckich obozów jenieckich. Warunki tam panujące były nieludzkie; szacuje się, że z głodu, chorób i wycieńczenia zmarło tam około 50 tysięcy osób, głównie jeńców radzieckich.
Dziś po barakach nie ma niemal śladu. Pamięć o ofiarach podtrzymuje jednak makieta obozu, stworzona na podstawie materiałów archiwalnych, która stanowi nieme świadectwo tamtego piekła.
Współczesny smak Olsztynka
Mimo trudnej historii, dzisiejszy Olsztynek kojarzy się turystom z czymś niezwykle przyjemnym – słynnymi jagodziankami. Te puszyste drożdżowe bułeczki, wypełnione po brzegi leśnymi owocami, stały się kulinarną wizytówką miasta. Każdy, kto przejeżdża przez trasę łączącą Warszawę z Gdańskiem, wie, że postój na jagodziankę w Olsztynku to niemal obowiązkowy rytuał.
Olsztynek to również miasto, w którym zabytki z różnych epok tworzą fascynującą, choć momentami trudną opowieść. Podczas wizyty warto skupić się na trzech obszarach: Starym Mieście, słynnym skansenie oraz miejscach pamięci związanych z II wojną światową.
Co warto zobaczyć w Olsztynku na Mazurach?
Zamek Krzyżacki wzniesiony w XIV wieku, wielokrotnie przebudowywany (obecnie ma charakter neogotycki). Choć dziś mieści się w nim szkoła, można go obejrzeć z zewnątrz i poczuć klimat dawnej warowni.
Dawny kościół ewangelicki (obecnie Galeria Sztuki). Gotycka świątynia z XIV wieku, która jest jednym z najstarszych budynków w mieście. Pełni funkcję Salonu Wystawowego Muzeum Budownictwa Ludowego.
Dom Mrongowiusza - niepozorny budynek przylegający do murów miejskich, przebudowany z dawnej wieży obronnej. To tutaj urodził się Krzysztof Celestyn Mrongowiusz; obecnie mieści się tam muzeum poświęcone jego postaci.
Do dziś zachowały się również fragmenty XV-wiecznych murów miejskich, które kiedyś otaczały całe miasto. Najlepiej widoczne są w okolicach zamku i Domu Mrongowiusza.
Ratusz Miejski - eklektyczny budynek z lat 20. XX wieku. Na jego poddaszu znajduje się Multimedialne Muzeum Obozu Jenieckiego Stalag IB i Historii Olsztynka.
Będąc w Olsztynku, koniecznie trzeba również obejrzeć Muzeum Budownictwa Ludowego. To jeden z najstarszych i największych skansenów w Polsce (zajmuje ok. 100 ha). Na jego terenie zwiedzicie prawie 80 obiektów architektury wiejskiej z Warmii, Mazur, Powiśla i Małej Litwy (m.in. chaty, kościoły, wiatraki i kuźnie). Wiatraki - konstrukcje typu "koźlak" i "paltrak". Skansen jest "żywym muzeum" – spotkacie tu konie, kozy i owce, co nadaje miejscu sielski klimat.
Warto również wybrać się na szczyt wieży ciśnień, zbudowanej w 1906 roku. Obiekt ma 34 metry wysokości i charakterystyczny ośmioboczny kształt. Obecnie służy jako punkt widokowy, z którego rozpościera się panorama miasta (dostępna jest winda).
Teren po dawnym Mauzoleum Hindenburga znajduje się między Olsztynkiem a Sudwą. Choć sam monumentalny obiekt został zburzony po wojnie, warto odwiedzić to miejsce, by zrozumieć skalę dawnej budowli (informacje o niej znajdziecie też w ratuszu).
Olsztynek to miejsce, gdzie monumentalna historia bitew i wielkich odkryć naukowych spotyka się z ciszą mazurskiej przyrody i prostą, lokalną tradycją. To miasto, które uczy nas, że pamięć o przeszłości – nawet tej najtrudniejszej – jest fundamentem współczesności.
Serwis mazury24.eu nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy i opinii. Prosimy o zamieszczanie komentarzy dotyczących danej tematyki dyskusji. Wpisy niezwiązane z tematem, wulgarne, obraźliwe, naruszające prawo będą usuwane.
Artykuł nie ma jeszcze komentarzy, bądź pierwszy!